Deniz biyologları, okyanusların karanlık derinliklerinde gizlenen sıra dışı bir canlıyı tarihte birinci sefer kendi doğal ortamında, canlı ve sağlıklı bir biçimde kaydetmeyi başardı. Şimdiye kadar yalnızca balıkçı ağlarına takılıp su yüzeyine çıkarılan ve bu esnada hayatını kaybeden bu gizemli çeşit, yürütülen iki farklı su altı araştırmasında kameralara yakalandı.
“Goblin köpekbalığı” olarak bilinen bu gizemli canlının doğal ömür alanında görüntülenmesi, okyanus uçurumlarında nelerin gizlendiğine dair bildiklerimizi de değiştirmeye aday. Hawaii Üniversitesi ile Batı Avustralya Üniversitesi araştırmacılarının liderlik ettiği çalışmalarda bu az canlı peş peşe iki kere belgelendi. Uzmanlar birinci tespiti, 2019 yılında Jarvis Adası yakınlarındaki bir deniz dağında derin deniz robotu tarafından kaydedilen arşiv imgelerini titizlikle inceleyerek ortaya çıkardı. İkinci ve en çarpıcı müsabaka ise Pasifik Okyanusu’ndaki Tonga Çukuru seferi sırasında yaşandı. Yaklaşık 125 milyon yıllık geçmişiyle kendi familyasının yaşayan tek temsilcisi olan ve bu yüzden “yaşayan fosil” unvanını taşıyan bu canlı, tarihte birinci defa doğal ortamında yüzerken kayıt altına alındı.
Sıra dışı çene yapısı ve rekor derinlik
Goblin köpekbalıkları, dış görünüşleri prestijiyle alışılmışın dışında bir morfolojiye sahip. Macquarie Üniversitesi’nden balık uzmanı Profesör Calum Brown, bu canlıyı esprili bir lisanla “gezegendeki en yakışıksız köpekbalığı” olarak tanımlıyor. Canlının başının önünde uzanan uzun bir burun yapısı mevcut. Bu burnun çabucak altında ise ileriye hakikat fırlayabilen, gövdeden bağımsız bir çene düzeneği gizleniyor. Hayvan, uzun burnu sayesinde avının yaydığı elektriksel sinyalleri algılıyor. Avını fark ettiği an çenesini fırlatarak onu tek bir atakta yutuyor.
Bu keşfi eşsiz kılan tek öge hayvanı canlı görmek değil, tıpkı vakitte tespit edildiği derinlik. Araştırma müelliflerinden Profesör Alan Jamieson, Tonga Çukuru’ndaki müşahedenin, bu cinsin daha evvel bilinen hayat alanlarından tam 700 metre daha derinde gerçekleştiğini vurguluyor. Keşif takımı, 800 ile 10 bin 800 metre ortasındaki derinliklerde 50 gün boyunca kesintisiz görüntü kaydı aldı. Bu devasa vakit diliminde yalnızca 20 saniye kadar ekranda beliren goblin köpekbalığı, çeşidin ne kadar düzgün saklandığını bir sefer daha kanıtladı.
Uzmanlar, bu üslup yeni keşiflerin okyanusların ne kadar azını bildiğimizi hatırlatması açısından çok değerli olduğunu belirtiyor. Goblin köpekbalığının coğrafik haritasının genişlemesi, bölge ülkelerinin biyolojik çeşitlilik listelerini güncellemesini ve muhafaza stratejilerini tekrar şekillendirmesini mecburî kılmış durumda. Bu keşiften evvel, o derinliklerde bu türlü bir ömrün varlığından kimsenin haberi yoktu.
