Gezegenimizin derin uzaydaki nöbetçileri, kozmik mahallemizde ender görülen bir hareketliliği takip ediyor. “152637 (1997 NC1)” olarak isimlendirilen ve potansiyel olarak tehlikeli sınıfta yer alan devasa bir asteroit, Dünya’ya son 400 yılın en yakın ziyaretini gerçekleştirmeye hazır.
Yaklaşık on yılda bir tanıklık ettiğimiz bu çapta bir yakınlaşma, astronomi dünyasında büyük bir heyecan yarattı. Gök cisminin boyutu ve geçiş aralığı göz önüne alındığında, amatör astronomların küçük bir teleskopla, hatta güçlü bir el dürbünüyle bile bu tarihi anı yakalama bahtı var.
Uzay ajansları ve gözlemevleri, Dünya için tehdit oluşturabilecek gök cisimlerini izleme konusunda son yıllarda çok önemli bir teknolojik basamak kaydetti. Güneş Sistemi’nin kuytu köşelerini tarayan uzmanlar, en azından önümüzdeki 100 yıl boyunca gezegenimize çarpma riski taşıyan rastgele bir tehlikeli asteroit bulunmadığını net bir formda belirtiyor. NASA’nın Yakın Dünya Asteroit Takip (NEAT) programı tarafından 1997 yılında keşfedilen bu dev kaya modülü da bir istisna değil. Yörünge hesaplamaları, bu gök cisminin yakın gelecekte Dünya’ya çarpma ihtimalinin olmadığını garanti ediyor. Lakin kendisi, yörünge yapısı gereği Güneş etrafındaki çeşidi sırasında Venüs’ün iç sonlarına kadar uzanan ve Dünya’nın çok yakınından geçen “Aten” sınıfı asteroitler kümesinde.
6,5 Ay aralığından inançlı bir “ıskalama”
Takvimler 27 Haziran 2026 tarihini gösterdiğinde, bu devasa gök taşı Dünya’ya en yakın geçişini gerçekleştirecek. Asteroit, gezegenimize yaklaşık 0,01715 AU (astrononik birim) uzaklıktan geçiş yapacak. Astronomide Dünya ile Güneş ortasındaki ortalama arayı temsil eden bu ünite üzerinden hesaplandığında, uzay yolcusunun bizden yaklaşık 2 milyon 565 bin kilometre uzakta olacağı görülüyor. Bu geçiş arası, Dünya ile Ay ortasındaki uzaklığın kabaca 6,5 katına denk geliyor. Hasebiyle, kozmik ölçekte heyecan verici bir yakınlaşma yaşansa da, insanlık için büsbütün inançlı bir senaryo izleyeceğiz.
Bu geçiş, yörünge geçmişi hesaplanabildiği MS 1600 yılından bu yana cismin gezegenimize en çok yaklaştığı an olarak kayıtlara geçecek. 152637 numaralı kaya modülü, 28 Haziran 2133 yılında bundan çok küçük bir oran daha yakın bir geçiş yapacak olsa da, mevcut insan ömrü düşünüldüğünde bu rekor kırılma anına tanıklık etme bahtımız yalnızca bu periyotla hudutlu.
Boyut belirsizliğini çözmek için radar devrede
Şu ana kadar yapılan müşahedeler bu uzay kayasının epey büyük olduğunu gösteriyor fakat net boyutu hakkında bilim insanlarının elinde kesin bir data yok. Bu durum, uzak bir cismin boyutunu yalnızca yansıttığı güneş ışığına bakarak ölçmenin zorluğundan kaynaklanıyor. NASA uzmanları, karanlık ve devasa bir asteroit ile küçük lakin parlak bir asteroidin milyonlarca kilometre uzaktan bakıldığında teleskoplara büsbütün tıpkı görünebildiğini belirtiyor. 152637’nin mutlak parlaklık kıymetleri, onun yaklaşık 900 metre çapında olduğunu düşündürse de, şayet ışığı soğuran, optik olarak karanlık bir “B-tipi” asteroit ile karşı karşıyaysak, bu çapın 1,5 kilometreye kadar çıkma ihtimali var.
İşte bu meçhullüğü çözmek ismine NASA, tarihi geçiş sırasında California’daki Goldstone Güneş Sistemi Radarı’nı (GSSR) devreye soktu. Radar sistemleri uzaya kendi sinyalini gönderdiği için güneş ışığından bağımsız çalışır. Cisimden geri dönen yankı; gök taşının uzaydaki tam pozisyonundan, kendi etrafındaki dönüş suratına ve fizikî yüzey yapısına kadar hayati bilgileri bilim beşerlerine taşıyor.
Tarihi anı canlı izlemek mümkün
Haziran sonundaki bu kozmik gösteri sırasında asteroit, gökyüzünde 10. kadirden bir parlaklığa ulaşacak. Bu parıltı, kent ışıklarından uzak bölgelerde küçük teleskoplarla takibi mümkün kılacak olsa da, tıpkı günlerdeki Ay aydınlığı müşahedesi biraz zorlaştırabilir. Asteroit Dünya’ya yaklaşırken kuzey yarımküre ülkelerinden, gezegenimizden uzaklaşıp giderken ise güney yarımküreden rahatça izlenebilecek.
Eğer şahsî ekipmanınız yoksa yahut hava muhalefeti nedeniyle gökyüzünü göremezseniz, Sanal Teleskop Projesi (Virtual Telescope Project) 26 ve 27 Haziran geceleri Türkiye saati ile gece yarısından sonra (23:00 UTC / TSİ 02:00) bu tarihi anı internet üzerinden canlı olarak yayınlayacak.
