Atmosferin gözle görülmeyen bakteri ve mantarlarla dolu devasa bir ömür alanı olduğunu uzun vakittir biliyoruz. Soluduğumuz havanın tek bir metreküpünde bile milyonlarca mikrop yaşarken, bu canlıların sise sızması son derece doğal bir süreç.
Ancak bilim dünyası bugüne kadar bu organizmaların sis içinde yalnızca pasif halde rüzgarla sürüklenen cansız hücreler mi olduğunu, yoksa etkin bir ömür mı sürdürdüğünü çözememişti. Yeni yayınlanan bir araştırma, sis bulutlarının aslında kendi içinde büyüyen ve daima hareket halinde olan değişik bir mikrobiyal topluluğa yuva olduğunu kanıtladı. Kulağa bir kaygı sineması senaryosu üzere gelen bu durum, şaşırtan formda gezegenimiz için büyük yararları da beraberinde getiriyor.
Gökyüzü göllerindeki canlı paklık işçileri
Meteorolojik açıdan sis, görüş aralığını bin metrenin altına düşüren ağır bir su buharı kütlesinden, yani yere kadar alçalan buluttan diğer bir şey değil. Fakat mBio mecmuasında yayınlanan çalışma için bilim insanları, iki yıl boyunca 32 farklı sis olayını titizlikle inceledi. Toplanan örnekleri laboratuvarda tahlil eden uzmanlar, sis damlacıklarının içindeki bakteri yoğunluğunun neredeyse besin açısından varlıklı bir gölün sularıyla yarışacak seviyede olduğunu gördü. Üstelik bu canlılar, olağan havada savrulan mikrop örneklerinden büsbütün farklı, sise has çeşitlerden oluşuyor.
Araştırmanın en heyecan verici kısmı ise bakterilerin sis içinde yalnızca pasif birer yolcu olmaması. Sis damlacıklarının merkezindeki bu canlılar, faal halde metabolik faaliyetler yürütüyor ve etraftaki kimyasalları işliyor. En sevdikleri besin kaynağı ise ekseriyetle kadavraları mumyalamakta kullanılan, canlı dokular için son derece zehirli ve tehlikeli bir gaz olan formaldehit. Sis bulutlarının içindeki bu mikroskobik canlılar, havadaki zehirli formaldehiti tüketerek kendi büyümeleri için yakıta dönüştürüyor. Böylelikle sis, havayı solunabilir kılan doğal bir temizleme filtresine dönüşüyor.
Bulutların ve sisin içindeki bu biyolojik hayatı incelemek, bilim dünyası için şimdi çok yeni bir alan. Günümüzde kurak bölgelerde sisten pak içme suyu elde etmek hedefiyle devasa ağ sistemleri kuruluyor. Lakin Arizona Devlet Üniversitesi Biyotasarım Merkezi Yöneticisi Ferran Garcia-Pichel, bu noktada kritik bir ikazda bulunuyor. Sisi yapay yollarla hasat edip suya dönüştürdüğümüzde, havayı temizleyen bu minik canlıları da ortadan kaldırıyoruz.
Bilim insanları, bunun atmosfer istikrarına nasıl bir tesir yapacağını şimdi kestiremiyor. Gelecekte tabiatın bize sunduğu bu fiyatsız ekosistem hizmetinden yoksun kalmamak için, sise yalnızca beyaz bir duman gözüyle bakmayı bırakıp onun içindeki gizemli hayatı çok daha uygun anlamamız gerekiyor.
