Arkeoloji dünyasının en meşhur keşfi olan 5 bin 300 yaşındaki mumya Ötzi, bilim dünyasında ihtilal yaratacak biyolojik bir keşifle gündeme oturdu. Avusturya-İtalya hududundaki Ötztal Alpleri’nde donmuş halde bulunan bu antik insanın, yalnızca statik bir kalıntı olmadığı, bilakis canlı bir mikroorganizma topluluğuna konut sahipliği yaptığı anlaşıldı. Bilim insanları, mumyadan izole edilen antik maya hücrelerini laboratuvar ortamında canlı bir biçimde çoğaltmayı başararak biyolojik bir imkansıza imza attı.
Laboratuvarda Canlanan Antik Maya Kolonileri
İtalya’daki Eurac Araştırma Merkezi uzmanları, Ötzi’nin derisinden ve erime suyundan aldıkları örneklerde şaşırtan bulgulara ulaştı. Mikrobiyolog Mohamed Sarhan liderliğindeki grup, dondurucu soğukta binlerce yıl geçiren “Glaciozyma” isimli özel bir maya çeşidinin hala canlı olduğunu tespit etti. 2019 yılında toplanan numunelerin laboratuvar ortamında hücre kolonileri oluşturacak halde büyümesi, eksi 6 derecelik muhafaza odasında hayatın bir formda devam ettiğini kanıtladı.
DNA Zincirleri Kendini Yeniliyor mu?
Normal kaidelerde antik DNA örnekleri vakitle parçalanırken, Ötzi’den alınan son örneklerdeki maya DNA’larının on yıl evvelki kayıtlara nazaran çok daha uzun zincirli ve sağlam olduğu belirlendi. Uzmanlar, hücre ölçüsünün son on yılda tüm mikrobiyoma hakim olacak kadar artmasını, bu mikroorganizmaların etkin olarak bölünmeye ve yeni DNA üretmeye devam etmesine bağlıyor. Bu durum, mumyanın sanıldığı üzere büsbütün “uyku modunda” olmadığını, dinamik bir biyolojik sistem olarak varlığını sürdürdüğünü gösteriyor.
Bilim Tarihini Değiştirecek Yeni Bir Perspektif
Microbiome mecmuasında yayımlanan bu çalışma, yalnızca Ötzi için değil, Sibirya ve Güney Amerika’daki başka donmuş mumyalar için de yeni bir araştırma kapısı araladı. Ötzi’nin midesinde dahi canlı mayalara rastlanması, dünyadaki tüm antik kalıntıların incelenme biçimini kökten değiştirebilir. Artık antik kalıntılar yalnızca tarihî birer nesne değil, içinde binlerce yıllık sırları canlı tutan yaşayan laboratuvarlar olarak görülüyor.
Bilim insanları, mumyanın saklandığı özel soğutma odasının biyolojik aktiviteleri durdurmakta yetersiz kalmış olabileceğini, bu durumun hem bir keşif fırsatı hem de müdafaa açısından yeni bir zorluk yarattığını vurguluyor.
