Okyanusların yüzlerce metre altında sessizce ilerleyen nükleer denizaltılar, sırf askeri güçleriyle değil, içlerindeki sıra dışı hayat nizamıyla de merak konusu. Aylar boyunca güneş ışığı görmeden misyon yapan mürettebat için geminin içindeki her ayrıntı özel olarak planlanıyor. Sinemalarda sık sık gördüğümüz kırmızı ışıklı koridorlar da bu ayrıntılardan biri. Üstelik bu tercih, sanıldığı üzere yalnızca tansiyon atmosferi yaratmak için yapılmıyor.
Denizaltılarda gece saatlerinde beyaz ışıkların kapatılması ve ortamın kırmızı ışıkla aydınlatılması, direkt insan gözünün çalışma biçimiyle ilgili. Zira gözümüz karanlığa ahenk sağlamak için makul bir müddete muhtaçlık duyuyor. Bu süreçte devreye giren çomak hücreleri, düşük ışıkta çevreyi algılamamızı sağlıyor. Parlak beyaz ışık ise bu adaptasyonu anında bozabiliyor.
Kırmızı ışığın tercih edilmesinin temel nedeni de burada zımnî. İnsan gözü, kırmızı ışığa öteki renklere kıyasla daha düşük hassasiyet gösteriyor. Bu sayede işçi, loş ortamda çalışmaya devam ederken gece görüşünü büsbütün kaybetmiyor. Bilhassa acil durumlarda ya da düşük ışık altında yürütülen operasyonlarda bu avantaj kritik değere sahip.
Karanlık bir ortama girildikten yaklaşık 20 dakika sonra göz, “rodopsin” ismi verilen kimyasalı üretmeye başlıyor. Bu husus gece görüşünün de temelini oluşturuyor. Tam ahenk süreci ise bazen 40 dakikaya kadar uzayabiliyor. Lakin kısa periyodik bir beyaz ışık teması bile tüm süreci başa sarabiliyor.
Kırmızı ışık ise rodopsin yapısını bozmadığı için gözün karanlığa ahengini koruyan bir etken. Bu nedenle sırf denizaltılarda değil, askeri üslerde, gece operasyonlarında ve kimi kokpit sistemlerinde de misal aydınlatmalar görmemiz mümkün.
Aylarca güneş görmeyen mürettebat için değerli detay
Denizaltı omurundaki tek sorun gece görüşü değil. Mürettebatın biyolojik saatini korumak da büyük kıymete sahip. Gün ışığından büsbütün uzak kalan işçinin uyku sisteminin bozulmaması için içeride yapay bir gece-gündüz döngüsü oluşturuluyor.
Mavi ve beyaz ışık beynin uyanıklık düzeyini artırırken, kırmızı ışığın bu hususta çok daha düşük tesire sahip olduğu bilinen bir gerçek. Bu nedenle gece vardiyalarında kırmızı ışığa geçiş yapılıyor. Böylelikle çalışanın hem göz sıhhati korunuyor hem de uyku tertibinin büsbütün bozulmasının önüne geçiliyor.
Kırmızı ışığın kullanım alanı sırf askeri sistemlerle de hudutlu değil. Son yıllarda cilt bakımı ve ışık terapileriyle yine gündeme gelen bu teknoloji, etraf muhafaza projelerinde de dikkat çekmeye başladı. Bilhassa Avrupa’daki kimi ülkelerde, yarasaların ve deniz kaplumbağalarının istikamet bulma davranışını olumsuz etkilememek için kırmızı sokak aydınlatmaları tercih edilmeye başlandı. Böylelikle hem beşerler için inançlı görüş sağlanıyor hem de doğal hayat üzerindeki ışık kirliliği azaltılıyor.
