Bilim insanları, meyyit bir yıldızın geride bıraktığı maddelerden oluşmuş olabilecek bir gezegen adayı tespit etti. Keşfin doğrulanması halinde, beyaz cüce bir yıldızın etrafında gözlenen birinci “ikinci jenerasyon gezegen” örneği kayıtlara geçebilir.
Nature Astronomy mecmuasında 5 Ekim’de yayımlanan araştırmaya nazaran gezegen adayı, Dünya’dan yaklaşık 270 ışık yılı uzaklıktaki HS 0209+0832 isimli beyaz cücenin etrafında bulunuyor.
Araştırmacılar, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu ile öteki gözlemevlerinden elde edilen dataları inceleyerek gezegenin, yıldızın mevt sürecinde uzaya saçılan maddelerden oluşmuş olabileceğine ait kimyasal izlere ulaştı.
Güneş gibisi yıldızlar hayatlarının sonuna geldiğinde evvel büyük ölçüde genişleyerek kırmızı deve dönüşüyor. Akabinde dış katmanlarını uzaya savuruyor ve geride sıcak, yoğun bir çekirdek olan beyaz cüce kalıyor.
Bazı gezegenler yıldızın bu yıkıcı dönüşümünden sağ çıkabiliyor. Fakat bunlar, yıldızla birlikte oluşmuş “birinci nesil” gezegenler olarak tanımlanıyor.
HS 0209+0832 etrafındaki aday ise farklı. Araştırmacılara nazaran kelam konusu gök cismi, yıldız öldükten sonra uzaya saçılan gaz ve tozun yine birleşmesiyle oluşmuş olabilir.
NİYOBYUM İZİ DİKKAT ÇEKTİ
Bilim insanlarının dikkatini çeken en kıymetli bulgu, beyaz cücenin atmosferindeki olağan dışı ağır elementler oldu.
Araştırmada bilhassa niyobyum, bakır ve çinko üzere elementlerin yüksek ölçüde bulunduğu belirlendi. Buna karşılık Dünya gibisi kayalık gezegenlerde yaygın olan demir ve silisyum üzere elementlerin çok düşük düzeylerde olduğu görüldü.
Araştırmacılar, bilhassa yüksek niyobyum oranının, yıldızın ömrünün son evrelerinde gerçekleşen nükleer süreçlerin karakteristik bir izi olduğunu belirtti.
Çalışmanın başyazarı Jamie Williams, bu kimyasal bileşimin gezegen adayının yıldızın vefat sırasında saçtığı maddelerden oluşmuş olabileceğini gösterdiğini söz etti.
NASA’nın TESS uydusundan elde edilen datalar de beyaz cücenin parlaklığında yaklaşık 4,4 günde bir tekrarlanan küçük değişimler bulunduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılar, bu sinyalin beyaz cücenin yakınında dönen ve atmosferi yıldızın yoğun ışınımıyla aşındırılan dev bir gezegenle uyumlu olduğunu düşünüyor.
Çalışmada ölçülen dönem 4,399 gün olarak hesaplandı. Bilim insanları sinyalin, gezegenin gündüz ve gece tarafları arasındaki sıcaklık farkından ya da buharlaşan atmosferinin oluşturduğu kuyruktan kaynaklanabileceğini kıymetlendiriyor.
YENİ BİR GEZEGEN SINIFI OLABİLİR
Araştırmacılara nazaran keşif doğrulanırsa, beyaz cücelerin etrafındaki gezegen sistemlerine ait mevcut anlayış değerli ölçüde değişebilir.
Bugüne kadar beyaz cücelerin etrafında yıldızın vefatından sağ çıkan gezegenlere rastlanmıştı. Fakat bir yıldızın vefatından sonra geride kalan maddelerden büsbütün yeni bir gezegen oluşabileceğinin gösterilmesi, farklı bir gezegen sınıfının varlığına işaret edebilir.
Bilim insanları bu tıp gök cisimlerini “ikinci jenerasyon gezegenler” olarak tanımlıyor.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların güçlü olmasına karşın gezegenin varlığının şimdi kesin olarak doğrulanmadığının altını çiziyor.
Williams, cismin şimdilik bir “gezegen adayı” olduğunu belirterek yeni müşahedelere muhtaçlık duyulduğunu söz etti.
Ekip, sistemi Hubble ve NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile yine incelemeyi planlıyor. James Webb Uzay Teleskobu ile yapılacak müşahedelerin de gezegenin varlığına ve özelliklerine ait daha güçlü deliller sağlayabileceği belirtiliyor.
GÜNEŞ SİSTEMİNİN GELECEĞİNE DE IŞIK TUTABİLİR
Araştırmanın sonuçları, Güneş Sistemi’nin çok uzak geleceği açısından da dikkat cazibeli.
Güneş de milyarlarca yıl sonra hayatının sonuna geldiğinde kırmızı deve dönüşecek, akabinde dış katmanlarını kaybederek beyaz cüce haline gelecek.
Araştırmacılara nazaran ikinci jenerasyon gezegenlerin sahiden oluşabildiği kanıtlanırsa, Güneş’in vefatının akabinde geride kalan gaz ve tozdan yeni gezegenlerin ortaya çıkması teorik olarak mümkün olabilir.
Çalışma, beyaz cücelerin etrafındaki sistemlerin yıldızın vefatıyla büsbütün sona ermek yerine yeni bir gezegen oluşum sürecine girebileceğini gösteren kıymetli bir bulgu olarak bedellendiriliyor.
İlk yorum yapan olun