Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sözcüsü Margaret Harris, DSÖ’nün M çiçeği virüsünün yayılmasını geçen hafta “uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu” olarak ilan etmesi üzerine önemli açıklamalarda bulundu. Harris, virüsün hızla yayılmasının dünya gündeminde büyük bir yer kapladığını ifade etti.
M çiçeği virüsünün “Klad 1” ve “Klad 2” olmak üzere iki farklı genetik türü bulunduğunu belirten Harris, bu durumun endişe verici olduğunu vurguladı. “2023’ün Tamamında Görülandan Daha Fazla Vaka Tespit Edildi”
Harris, geçen yıl ortaya çıkan ve yeni bir tür olarak tanımlanan “Klad 1b” hakkında kaygılarını dile getirirken, “Bu tür, çok hızlı bulaşıyor ve özellikle çocuklar arasında yüksek bir ölüm oranına neden oluyor. Hızla yayılması en büyük endişemiz.” “2023’ün tamamında görülen vaka sayısından daha fazlası tespit edildi. Bu hızlı yayılan virüs, diğer ülkelerde de görülmeye başladı. Örneğin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde artan M çiçeği vakaları, daha önce hiç vaka bildirmemiş olan Burundi, Ruanda, Uganda ve Kenya’ya da sıçradı.”
“Çok Tehlikeli Durumda”
M çiçeği virüsünün yeni türü Klad 1b dolayısıyla hastalıkla ilgili daha yüksek ölüm oranlarının görüldüğünü bildiren Harris, “Ölüm oranı yaklaşık yüzde 3 ve küçük çocuklar gibi savunmasız gruplarda bu oran daha yüksek. Özellikle küçük çocukların üzerindeki etkilerinden endişe duyuyoruz. Çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş insanlar arasında da hızla yayılıyor. Bu insanlar, yetersiz beslenme nedeniyle bağışıklık sistemleri zayıf olduğundan çok tehlikeli bir durumla karşı karşıya.”
“Tedaviye İhtiyaç Var”
Harris, çiçek hastalığı ve HIV enfeksiyonu bulunan bireylerin M çiçeği virüsünü daha ağır geçirebileceğine dikkat çekerek, bu kişilerin ölüm riskinin daha yüksek olduğunu söyledi. M çiçeği virüsü için spesifik bir tedavi bulunmadığını belirten Harris, ancak semptomatik tedavi uygulamalarının etkili olabileceğini vurguladı. Harris, hastalığa yakalananların ciltlerinde döküntüler olduğunu ve enfeksiyon riskini azaltmak için tedaviye ihtiyaç duyduklarını belirtti.
Virüs bulaşanların ateşlerinin yükselebileceğini hatırlatan Harris, ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlara ihtiyaç olacağını ifade ederek, bu süreçte hastaların tıbbi tedavi almasının ve kendilerini izole edebilmelerinin önemini vurguladı.
“M Çiçeği Virüsü Nedeniyle Bir Kapanmaya İhtiyaç Yok”
Harris, çiçek hastalığı için geliştirilen aşıların M çiçeği virüsüne karşı etkili olduğunu belirterek, “M çiçeği virüsüne sahip olduğu bilinen biriyle temas edenlere, bu temastan sonraki 4 gün içinde aşı olmaları önerilir. Ayrıca, salgının olduğu bölgelerdeki sağlık çalışanları da aşılanmalıdır.” dedi. Bununla birlikte, kitlesel aşılama önerilmediğini ve virüsün bulaştığı yerlerde hedefli aşılama yapılması gerektiğini vurguladı.
Harris, “Şu anda zor olan, sınırlı olan aşıyı tedarik etmek ve onları salgının olduğu bölgelere ulaştırmak. Kuzey Avrupa, ABD ve Japonya, aşı stokları konusunda iyi kaynaklara sahip. Bu nedenle, mevcut stokları olan ülkelerle ve üreticilerle işbirliği yaparak üretimi artırmak ve bu stokları ihtiyaç duyulan yerlere ulaştırmak için çalışıyoruz.”
Harris, “Eğer kimin hasta olduğunu biliyorsanız, iyi bir temas ve izolasyon önlemleri ile virüsü durdurmak oldukça kolaydır. Bu nedenle, salgın nedeniyle bir kapanmaya ihtiyaç yok. İhtiyaç duyulan şey, kimin hasta olduğunu belirlemek için iyi bir gözetimdir.” şeklinde konuştu. M çiçeği virüsünün durumunun takip edilmesi için iyi laboratuvar teşhislerine ihtiyaç duyulduğunu da sözlerine ekledi.
“M Çiçeği Virüsünün Dünyaya Yayılmasını ve Bir Pandemiye Dönüşmesini İstemiyoruz”
Harris, M çiçeği ile ilgili olarak insanların “Yeni bir Kovid-19 süreci başlayabilir mi?” endişesi taşıdığını belirtti ve bu konuda şunları söyledi: “İnsanların Kovid-19 gibi bir durumla karşı karşıya olduklarını düşünerek endişelenmelerine gerek yok. Bu virüs, Kovid-19’dan çok farklıdır ve farklı yollarla yayılmaktadır. Kovid-19 hava yoluyla bulaşırken, M çiçeği esasen yakın fiziksel temas yoluyla yayılmaktadır. Bu nedenle, fiziksel teması durdurmak, hava yoluyla yayılan bir hastalığı durdurmaktan daha kolaydır.”
Harris, M çiçeği virüsünün dünyaya yayılmasını ve bir pandemiye dönüşmesini istemediklerini vurguladı. “Çünkü bu durum sağlık sistemlerinde yeniden bir baskı oluşturacaktır. M çiçeği virüsü, pandemiyi önlemek için uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olarak ilan edilmiştir.”
Pakistan ve İsveç’in M çiçeği vakalarını bildirdiğini hatırlatan Harris, bu iki ülkenin vakaları hızlı bir şekilde tespit edip bildirmelerinin önemine değindi. Ülkelerin M çiçeği virüsüyle ilgili durumu ve vakaları raporlarında şeffaf olmalarının mücadeleye katkı sağlayacağını belirtti.
M Çiçeği Virüsü Nedir?
DSÖ’ye göre, M çiçeği virüsü, Poxviridae adlı virüs ailesine ait ve Orthopoxvirus cinsinin bir üyesi olan “maymun çiçeği” virüsünün neden olduğu viral bir hastalıktır. Hastalığın yaygın belirtileri arasında yüksek ateş, baş, sırt ve kas ağrısı, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, üşüme, titreme ve ciltte su çiçeğine benzer kabarcıklar yer almaktadır. M çiçeği virüsü, fare ve sincap gibi kemirgen hayvanlardan veya enfekte bireylerden bulaşmaktadır. Virüsün neden olduğu vücut döküntülerine dokunmak, bu döküntülerin bulaştığı giysi, çarşaf, havlu gibi eşyaları kullanmak ve vücut sıvılarıyla temas etmek, virüsün yayılmasının başlıca nedenleri arasındadır.
Aşı Faaliyetleri
Çeşitli ülkelerin sağlık kurumları, çiçek hastalığına karşı kullanılan aşıların M çiçeği virüsüne karşı da etkili koruma sağladığını bildirmektedir. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri, JYNNEOS aşısının M çiçeği riskini azaltmada etkili olduğunu belirtmektedir. En etkili yöntem olarak 28 gün arayla iki doz uygulama önerilmektedir. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu’nun internet sitesinde, “MVA-BN” veya “Modifiye Aşı Ankara-Bavarian Nordic” isimli aşının AB ve İngiltere’de onaylı tek M çiçeği aşısı olduğu ifade edilmektedir. Bu aşının ABD ve İsviçre’de JYNNEOS, Kanada’da ise IMVAMUNE ismiyle pazarlandığı belirtilmektedir. Aşı, 18 yaş ve üstü kişiler için kullanılabilmektedir. Avustralya Sağlık Bakanlığı da M çiçeğine karşı JYNNEOS ve ACAM2000 aşılarının kullanılabileceğini duyurmuştur. Ancak ACAM2000’in 12 aylıktan küçük bebekler için uygun olmadığı aktarılmaktadır. DSÖ, 9 Ağustos’ta aşı üreticilerine acil kullanım listesine yönelik süreç başlattığını duyurmuş ve iki aşının Acil Kullanım Listesi için değerlendirildiğini bildirmiştir.
Haber Kaynağı: Anadolu Ajansı (AA)
