Kuzey Kutbu’nun dondurucu ıssızlığında, yaklaşık iki asırdır cevap bekleyen bir dramın perdeleri genetik biliminin yardımıyla aralanıyor. Çağdaş dünya, 1845 yılında Kuzeybatı Geçidi’ni keşfetmek üzere yola çıkan fakat beyaz karanlıkta iz bırakmadan kaybolan Sir John Franklin ve grubunun dokunaklı sonunu bugün torunlarının kanıyla aydınlatıyor.
Bilim insanları, uzak akrabaların bağışladığı DNA örneklerini kullanarak, HMS Terror ve HMS Erebus gemilerinde hayatını kaybeden dört denizcinin daha kimliğini mutlaklaştırdı. Bu gelişme, Kraliçe Viktorya periyodundan bu yana İngiliz tarihinin en büyük gizemlerinden biri kabul edilen seferin üzerindeki sis perdesini bir nebze daha dağıttı.
Kayıp denizcilerin kıssası, aslında bir teknoloji mükemmelinin tabiat karşısındaki çaresizliğini temsil ediyor. Periyodun en gelişmiş imkanlarıyla donatılan 134 kişilik mürettebat, 1846’da King William Adası açıklarında buzlara hapsolunca trajedi başladı. Sir John Franklin‘in vefatından sonra gemileri terk ederek karaya yönelen gemiciler, dondurucu soğuk ve açlıkla yüzleşti. O yıllarda bölgedeki İnuit halkının “beyaz adamlar çaresizlikten birbirini yedi” formundaki anlatımları Londra’da infial yaratsa da, günümüzdeki çağdaş laboratuvar incelemeleri bu acı tanıklıkları genetik delillerle bir bir doğruluyor.
Gizemli kağıtların sahibi artık biliniyor
Waterloo Üniversitesi antropologlarının yürüttüğü titiz çalışmada en dikkat alımlı sonuç, Harry Peglar isminde somutlaştı. 1859 yılında bulunan ve üzerinde şiirler ile denizcilik notları çıkan bir cesedin kime ilişkin olduğu on yıllarca tartışılmıştı. Kelam konusu cesedin üzerindeki kıyafetler rütbesiyle örtüşmediği için “Peglar Kağıtları“nın gerçek sahibi bir türlü netleşmedi. Yapılan son DNA tahlilleri, bu kalıntıların gerçekten üst güverte reisi Harry Peglar’a ait olduğunu ve bahtsız denizcinin gemisinden 130 kilometre uzakta can verdiğini kanıtladı.
Araştırmacılar ayrıyeten William Orren, David Young ve John Bridgens isimli denizcilerin de kimliklerini tespit etmeyi başardı. Bilhassa John Bridgens’in kimlik tespiti, bir aile bağının tekrar kurulmasına vesile oldu. BBC gazetecisi Rich Preston‘ın soy ağacı araştırması sırasında verdiği numune, bu denizciyle tam eşleşme sağladı. Böylelikle yüzyıllar evvel buzullar ortasında kaybolan bir isim, yaşayan bir torunla yine bağ kurmuş oldu.
Waterloo Üniversitesi’nden Dr. Douglas Stenton, bu bulguların yaşayan torunlar için yalnızca bir bilgi değil, cetlerinin son anlarına dair duygusal bir karşılık olduğunu vurguluyor. Bugüne kadar kimliği teşhis edilen denizci sayısı altıya yükselirken, hala isimsiz olan onlarca naaş için çalışmalar devam ediyor. Bilim dünyası, bu tarihi karanlığı büsbütün aydınlatmak ismine Franklin seferi mürettebatıyla akrabalık bağı olduğundan şüphelenen herkesi DNA örneği vermeye davet ediyor.
