Günlük koşturmaca içinde çoğumuz uykudan çalmayı bir muvaffakiyet üzere görsek de, bedenimizin bu duruma yansısı epeyce sert. Nijerya’daki Ibadan Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir çalışma, uykusuzluğun zihnimiz üzerindeki gerçek maliyetini ortaya koydu.
Son çeyrek asra ilişkin bilgileri mercek altına alan uzmanlar, dinlenmeden geçen tek bir gecenin akabinde beyinde oluşan hasarın Alzheimer hastalığıyla şaşırtan benzerlikler taşıdığını fark etti. Olağanda yıllar içinde gelişen bilişsel yıkım belirtileri, yalnızca birkaç saatlik uykusuzluğun akabinde zihinsel bir tabloda kendini gösterebiliyor.
Uykusuz bir beyin, yalnızca yorgun hissetmekle kalmıyor; fizikî bir değişim sürecine giriyor. Araştırmanın ayrıntıları, uykusuzluk anında beyin hücreleri ortasındaki bağlantının zayıfladığını ve toksik hususların temizlenemediğini gösterdi. Bilhassa hafızanın merkezi sayılan hipokampus bölgesi, bu süreçten en büyük yarayı alan nokta durumunda. Biz uyurken beynimiz o günün bilgilerini ayıklayıp kalıcı hafızaya aktarmaya çalışıyor. Lakin bu süreç kesintiye uğradığında, zihin düzmece anılar üretmeye başlıyor ve öğrenme yetisi önemli bir darbe alıyor.
Hasarı onarmak mümkün mü?
Neyse ki uykusuzluğun yarattığı bu tablo, Alzheimer üzere kalıcı bir yazgıya dönüşmek zorunda değil. Bilim insanları, bozulan uyku nizamının güzelleştirilmesiyle beyindeki bu olumsuz tesirlerin aksine çevrilebileceğini müjdeliyor. Yetişkin bir birey için ülkü görülen 7-9 saatlik uyku müddeti, yalnızca dinlenmek için değil, beynin biyolojik bakımını yapması için de kaide. İmtihan periyotlarında uykudan vazgeçen gençlerin tersine, dengeli bir uyku sistemi sağlamak ve yatmadan evvel teknolojik aygıtlardan uzak durmak zihin sıhhatini muhafazanın en tesirli yolu.
