İnsanoğlunun gökyüzüne olan merakı artık yalnızca keşif isteğiyle hudutlu kalmıyor, orada nasıl hayatta kalınacağı sorusu üzerine ağırlaşıyor. Uzayda sürdürülebilir bir hayat kurmanın en temel kuralı ise kuşkusuz besin üretiminden geçiyor. Bu doğrultuda İzmir, uzay tarımı konusunda Türk ve Japon bilim dünyasını bir ortaya getiren kritik bir buluşmaya konut sahipliği yaptı. Yaşar Üniversitesi yerleşkesinde düzenlenen özel sempozyumda, Ay’da kurulacak ekosistemin şifreleri bilimsel bilgiler eşliğinde tartışıldı.
Uzay misyonlarının başarısı için beslenme gereksiniminin çok daha ötesine bakmak zorundayız. Yaşar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Levent Kandiller’e nazaran, Ay üzerinde yahut yörüngesinde kurulacak bir koloninin sürdürülebilirliği üç ana ögeye dayanıyor. Yalnızca karın doyurmak yetmiyor; bitkilerin birebir vakitte oksijen kaynağı olması ve atık idaresine dahil edilmesi planlanıyor. Ay’ın gelecekte Mars seyahatleri için bir durak noktası olacağı düşünüldüğünde, bu üçlü istikrarın kurulması hayati bir kıymet taşıyor.
Tuz Gölü’nden uzaya uzanan direnç
Türkiye’nin birinci beşerli uzay misyonunda yer alan “Extremophyte” deneyi, bu arayışın en somut örneklerinden birini oluşturuyor. Prof. Dr. İsmail Türkan liderliğindeki grubun tasarladığı proje kapsamında, dünyada sırf Tuz Gölü etrafında yetişen özel bir bitki olan “Schrenkiella parvula” Milletlerarası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderildi. Bu bitki, çok tuzlu ve kurak ortamlara karşı gösterdiği direnç sayesinde Ay toprağının zorlayıcı kaideleri için en güçlü adaylar ortasında yer alıyor. Mikroçekim ortamında bitkinin adaptasyon yeteneklerini inceleyen araştırma, bilim dünyası için bir birincisi temsil ediyor.
Sempozyumda yalnızca biyolojik süreçler değil, teknik altyapı çalışmaları da paylaşıldı. İstanbul Aydın Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cengiz Toklu, Apollo misyonlarından elde edilen datalarla dünyada birinci sefer Ay toprağının (simülanı) birebir benzerini ürettikleri çalışmanın ayrıntılarını aktardı. Japonya’dan gelen Prof. Dr. Hideyuki Takahashi ve Prof. Dr. Atsushi Higashitani ise bitki büyümesi ile hayvan refahı ortasındaki alakayı inceleyen deneylerini iştirakçilerle paylaştı. Bilim insanları, geleceğin uzay kolonilerinde tarımın nasıl bir merkez teşkil edeceğini tüm taraflarıyla ortaya koydu.
