İnsan ömrünü uzatma vaadiyle sunulan beslenme modelleri, son yıllarda bilim dünyasında çok daha sıkı testlerden geçiyor. Çin’de yürütülen kapsamlı bir araştırma, hayvansal besinleri beslenme tertibinden büsbütün çıkaran bireylerin 100 yaşını görme ihtimalinin, karışık beslenenlere kıyasla yüzde 19 daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Bu oran, hiçbir hayvansal besin tüketmeyen vegan topluluklarında yüzde 29’luk bir kayıpla en bariz düzeyine ulaşıyor. Hatta balık içeren diyet modellerinde bile uzun ömür bahtı olumsuz etkilenebiliyor. Bilim insanları, yaş ilerledikçe bedenin gereksinim duyduğu spesifik mikro besinlerin yalnızca bitkilerle karşılanmasının güç olduğunu belirtiyor.
Optimum Beslenme Enstitüsü tarafından Birleşik Krallık’taki büyük bir süpermarket zinciri temel alınarak yapılan yeni bir çalışma, hayvansal eserlerin yerini alan endüstriyel alternatiflerin arka planını aydınlattı. Pesto sostan mayoneze, yoğurttan lazanyaya kadar tam 71 farklı eser çiftini direkt muadilleriyle kıyaslayan uzmanlar, içerik listelerinde çarpıcı sayılara ulaştı.
Gıda Additifi & Kontaminantları mecmuasında yayımlanan ayrıntılara nazaran, bitki bazlı yapay besinler hayvansal muadillerine kıyasla neredeyse iki kat daha fazla katkı maddesi barındırıyor. İncelenen paketlerdeki hayvansal besinlerde toplam 100 katkı maddesi sayılırken, bitkisel alternatiflerde bu sayı 199’a kadar çıkıyor. Toplam materyal listesi incelendiğinde ise vegan eserler 1.566 farklı bileşenle, klâsik besinlerin 1.110 maddelik listesine net bir fark atıyor.
Doğal ortamda bulunmayan bu taklit besinleri tüketiciye sunabilmek ismine yoğun bir üretim süreci kelam konusu. Örneğin, bitki bazlı peynirlere sarımsı bir renk verebilmek için karoten pigmentinden yararlanılıyor. Eserlerin rengini açmak ve besin bedelini desteklemek için kalsiyum karbonat (E170) devreye girerken, süt alternatiflerinde asit düzenleyici olarak laktik asit sıklıkla tercih ediliyor.
Bitkisel et ve balık seçeneklerine etsi dokuyu ve çiğnenebilirliği kazandırmak ismine “metil selüloz” maddesine tam 15 sefer başvurulduğu görülüyor. Uzmanlar, kullanılan maddelerin yasal güvenlik sonları içinde kaldığını not etse de bu besinleri tüketenlerin aslında aşırı işlenmiş ve rafine edilmiş bir kimyasal diyetle baş başa kaldığı açık.
Besin eksikliği ve endüstriyel riskler
Vegan ve vejetaryen beslenme biçimlerinin kalp hastalıkları ile obezite riskini düşürdüğü bilinen bir gerçek. Buna rağmen hazır endüstriyel alternatifler bedende önemli bir B12 vitamini, demir, kalsiyum ve omega-3 eksikliği yaratabiliyor. Üstelik bu hazır besinler, en az klâsik eserler kadar yüksek oranda tuz, şeker ve doymuş yağ içeriyor.
Uzmanlar, taklit eserler yoluyla bedene yüklenen bu yapay içerikler yerine, direkt tabiatta saf halde bulunan bütünsel bitkisel besinlere yönelmenin sıhhat açısından çok daha inançlı bir yol olduğunu vurguluyor.
