Uluslararası Uzay İstasyonu, otuz yıla yaklaşan yörünge seyahatinde metal yorgunluğuna yenik düşmeye başladı. Yıllardır uzayın şiddetli şartlarında misyon yapan bu devasa tesis, Rusya’ya ilişkin kısımda yine baş gösteren bir meseleyle karşı karşıya.
NASA tarafından yapılan son resmi açıklama, istasyondaki kronik hava sızıntısının tekrar nüksettiğini doğruladı. Geçtiğimiz aylarda bittiği sanılan bu sorun, havacılık dünyasında hayal kırıklığı yarattı. Mühendisler gökyüzündeki emektar yapıyı ayakta tutmak için formüller ararken, sızıntının boyutu istasyonun geleceğini tehlikeye atıyor.
Sorunun kaynağı, Rus denetimindeki Zvezda servis modülü ile kargo araçlarını birbirine bağlayan PrK isimli küçük geçiş tüneli. Rus uzay ajansı Roscosmos ve NASA uzmanları, buradaki mikroskobik çatlakları bulabilmek için beş yıldan uzun müddettir ortak bir mesai yürütüyor. Ocak ayında gerçekleştirilen ağır kontroller ve özel dolgu macunu uygulamaları, tüneldeki basıncı sabitlemeyi başarmıştı. Fakat bu olumlu hava, Rus kozmonotların bir kargo gemisinden yük boşaltmasının akabinde büsbütün dağıldı. Son bilgi tahlillerine nazaran uzay üssü, boşluğa günde yaklaşık yarım kilogram atmosfer sızdırıyor. Gruplar şu an için tüneli düşük basınçta tutarak ve içeriye nizamlı gaz desteği yaparak krizi yönetmeye odaklandı.
Gizli toplantılardaki en yüksek risk seviyesi
Yetkililer yaptıkları açıklamalarda astronotların inançta olduğunu ve günlük operasyonların aksamadığını belirse de art planda durum hayli önemli bir hal almış durumda. Kurum içi bilinmeyen raporlar, uzay ajansının uçuş risklerini ölçmek için kullandığı “5’e 5’lik risk matrisi” ayrıntılarını ortaya koyuyor. Rus modülündeki bu yapısal bozulma, hem meydana gelme sıklığı hem de doğuracağı feci sonuçlar açısından en üst basamak olan “5” kategorisinde listeleniyor. Uzmanlar, mikro çatlakların apansız genişleyerek tünelin feci bir halde yırtılma ihtimalini masadan kaldırmış değil.
Roscosmos, bütçe kısıtlamaları nedeniyle bu kronik arızayı ekseriyetle tünelin kapaklarını kapalı tutarak bypass ediyordu. İstasyonun planlanan 2030 emeklilik tarihine kadar bu metotla yönetim edilebileceği düşünülüyordu. Lakin ABD Kongresi ve NASA’nın istasyonun misyon mühletini 2032 yılına kadar uzatma niyetleri, tüm hesapları altüst etti. Daima yama yaparak uzayda kalmak artık inançlı bir seçenek değil. Bu belirsizlik, NASA’nın özel şirketler eliyle kurulacak yeni kuşak ticari istasyonlara geçiş takvimini de geciktiriyor. Kesim temsilcileri, UUİ’nin ömrünü zorla uzatmanın özel dalı tembelleştireceğini savunurken, mühendisler emektar istasyonu 2030’da büsbütün emekli etmenin en mantıklı yol olduğu konusunda birleşmiş durumda.
