Temiz güce geçiş süreci tüm süratiyle sürerken, fosil yakıtların yerini alan güneş panelleri tabiat için umut vaat ediyor. Lakin karbon ayak izini silmek hedefiyle kurulan bu devasa tesisler, yaban hayatı kelam konusu olduğunda iddia edilmeyen birtakım riskleri de beraberinde getiriyor.
Murdoch Üniversitesi bünyesinde çalışan Patricia A. Fleming ve grubunun yaptığı son araştırmalar, bilhassa kuşlar ve yarasalar için bu alanların tehlikeli birer çekim merkezine dönüştüğünü ortaya koydu. Bilim insanlarının “göl etkisi” ismini verdiği bu durum, gökyüzündeki canlıların hayatını direkt tehdit altına alıyor.
Güneş tarlalarındaki panellerin pürüzsüz ve koyu renkli yüzeyleri, ışığı belli bir açıyla yansıttığında ortaya çıkan manzara kuşları yanıltıyor. Birçok hayvan çeşidi, sahip oldukları özel görüş yetenekleri sayesinde su kütlelerini ışık yansımalarından ayırt eder. Ancak devasa bir alana yayılan bu paneller, kuşların zihninde adeta gerçek bir göl imgesi oluşturuyor. Bu yanılsamaya kapılan göçmen kuşlar ve su kuşları, iniş yapmak isterken panellere süratle çarpabiliyor yahut tesisin yaydığı ağır ısıya maruz kalarak önemli yaralar alıyor. Kaliforniya Güç Komitesi tarafından hazırlanan çeşitli raporlar da bu trajik durumun bölgesel değil, global bir sorun olduğunu destekliyor.
Doğayı korurken ziyan vermemek mümkün mü?
Yenilenebilir güç tesislerinin etrafa tesiri yalnızca görsel yanılsamalarla da sonlu değil. Tesisleri çevreleyen tel örgüler ve güvenlik çitleri, bölgedeki kara hayvanlarının doğal geçiş yollarını kapatarak onları dar alanlarda hapsediyor. Uzmanlar, bu ekolojik ziyanı minimize etmek ismine şimdiden farklı stratejiler geliştirmeye başladı. Panellerin üzerine yapılacak yansıma önleyici özel kaplamalar, su yanılgısını büyük ölçüde ortadan kaldırabilir. Ayrıyeten yarasaların avlanma alışkanlıklarını etkileyen bitki örtüsü paklığı ve göç devirlerinde güç üretiminin süreksiz olarak durdurulması üzere metotlar de tahlil seçenekleri ortasında yer alıyor.
Tüm bu olumsuz tabloya karşın güneş tarlalarının birtakım bölgelerde tabiata nefes aldırdığı da açık. Örneğin Çin’in çöl bölgelerindeki dev tesisler, gölgelendirme sayesinde toprağın nemli kalmasını sağlayarak kıraç toprakların yine yeşermesine imkan tanıdı. Hava kirliliğini azaltarak her yıl binlerce insanın ömrünü uzatan bu teknoloji, iklim kriziyle gayrette hala en güçlü araç olarak kabul ediliyor. Temel gaye ise bu sistemleri daha tabiat dostu hale getirerek hem gezegeni hem de canlı çeşitliliğini tıpkı anda muhafazayı başarmak.
