Gezegenimizde kaç farklı canlı cinsinin yaşadığını belirlemek, biyoloji dünyasının yüzyıllardır karşılık aradığı fakat hala tam olarak çözemediği bir bulmaca. Carl Linnaeus, 18. yüzyılda yalnızca 4 bin 200 hayvanı sınıflandırarak çağdaş taksonominin temelini attı. Bugün bilim literatüründe 1,5 milyon civarında cins kayıtlı olsa da, uzmanlar bu sayının devasa bir buzdağının yalnızca görünen ucu olduğu görüşünde birleşiyor.
Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika dışındaki coğrafyalarda, keşfedilmemiş milyonlarca canlı çeşidi bilimsel kayıtlara girmeyi bekliyor. Cornell Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren entomolog Laura Melissa Guzman, varlığından habersiz olduğumuz canlıları muhafazanın imkansız olduğuna dikkat çekerek, biyoçeşitlilik envanterinin ivedilikle güncellenmesi gerektiğini vurguladı.
Geleneksel kabullere nazaran, Dünya üzerindeki toplam böcek çeşidi sayısının en fazla 6 milyon olduğu düşünülüyordu. PNAS mecmuasında yayımlanan yeni çalışma ise bu bilgilerin gerçeği yansıtmadığını, potansiyel sayının çok daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Yapılan hesaplamalar, dünyada 14 ila 20 milyon arasında böcek çeşidi bulunduğuna ve bunların 18 milyonunun şimdi bilimsel literatürde karşılığının olmadığına işaret ediyor. Araştırmacılar, bu bilinmeyen dünyayı haritalamak için karmaşık matematiksel modellerden ve devasa bilgi setlerinden dayanak almaya başladı.
Kosta Rika ormanlarından gelen veriler
Tahminlerin temelinde Kosta Rika’daki Guanacaste Koruma Alanı’nda kurulan 15 farklı böcek tuzağı var. Dört yılı aşkın mühlet boyunca süren bu gözlemlerde, yağmur ormanlarından kuru ormanlara kadar farklı habitatlardan 1,6 milyon örnek toplandı. Lakin tek başına tuzak bilgileri, ağaç doruklarında yahut farklı mikro habitatlarda yaşayan çeşitleri yakalamakta yetersiz kalıyor. Bu boşluğu doldurmak için grup, parazit yaban arıları üzerinde yoğunlaştı. Toplanan 1,6 milyonluk koleksiyondaki tıp oranları, özel matematiksel yollarla global ölçeğe uyarlandı.
Sonuçlar, sırf sonlu bir bölgede bile iddia edilenden çok daha fazla çeşitlilik olduğunu gösteriyor. Cinslerin keşfi ve isimlendirilmesi, müze kayıtlarıyla karşılaştırma gerektiren hayli yavaş bir süreç. Bu noktada DNA barkodlama teknolojisi, bilim dünyası için bir hızlandırıcı misyonu görüyor. Örneklerden alınan küçük DNA dizilimlerini bilgi tabanlarıyla kıyaslayan bu sistem, potansiyel yeni çeşitlerin çok daha süratli tespit edilmesini sağlıyor. Böcek popülasyonlarının global çapta gerilediği bu devirde, teknolojinin sağladığı bu sürat, şimdi tanıyamadığımız canlıları yok olmadan evvel belgeleyebilmek ismine tek umut kapısı olabilir.
İlk yorum yapan olun