Kansızlık Nedir ve Nedenleri Nelerdir?
Kansızlık, bedende kâfi sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin yahut hemoglobin düzeyinin düşmesi sonucu ortaya çıkan önemli bir sıhhat meselesidir. Bu durumu çoklukla demir eksikliği takip eder. Demir, bedenimizde oksijen taşımakla misyonlu olan hemoglobinin temel yapıtaşıdır. Demir eksikliği ise birden fazla vakit dengesiz beslenme, yetersiz demir alımı, kronik hastalıklar yahut bağırsak emilim bozuklukları üzere nedenlerle gelişir. Bu durumda, beden kâfi oksijen taşıyamaz ve bu da daima yorgunluk, halsizlik, solgunluk, baş dönmesi ve hatta çarpıntı üzere şikayetlere yol açar.
Demir Zengini Besinler ve Beslenme Alışkanlıkları
Demir açısından güçlü ve kansızlığı önleyici en değerli besinler ortasında kırmızı et, deniz eserleri ve kimi bitkisel kaynaklar yer alır. Ayrıyeten, demirin bedende daha güzel emilmesini sağlayan C vitamini içerikli besinlerle birlikte tüketmek, tesirini önemli ölçüde artırır. İşte kansızlığı önlemek ve demir düzeylerini düzenlemek için tüketilmesi gereken esas besinler:
- Kırmızı Et ve Tavuk: Bilhassa dana, kuzu ve koyun eti, heme demir içerikleri sayesinde en tesirli demir kaynaklarıdır. Haftada 2-3 defa tüketilmeli ve yağ oranı düşük tercih edilmelidir.
- Deniz Ürünleri: Midye, istiridye ve karides üzere deniz eserleri hem demir hem de öbür mineraller açısından zengindir. Sık tüketildiğinde kan kıymetlerini takviyeler.
- Yeşil Yapraklı Sebzeler: Ispanak, maydanoz, pazı ve roka üzere bitkisel kaynaklar, demir açısından zengindir. Bu zerzevatları C vitamini ile zenginleştirerek emilimi artırmak gerekir.
- Kuru Baklagiller: Nohut, mercimek, kuru fasulye ve barbunya bedene hem bitkisel demir sağlar hem de protein açısından zengindir. Bu yiyecekleri yemeklere eklemek, kansızlığa karşı güçlü bir savunma oluşturur.
- Pekmez ve Kurutulmuş Meyveler: Bilhassa üzüm pekmezi, demir bakımından epeyce zengindir. Günde bir kaç tatlı kaşığı tüketerek demir depolarını doldurmak mümkündür.
- Yumurta ve Süt Ürünleri: Yumurta, B12 ve folik asit içerikleriyle hem kansızlığa karşı hem de gücün artmasına katkıda bulunur. Yoğurt, peynir ve kefir üzere eserler de demir emilimini takviyeler.
Demir Emilimini Artıran ve Azaltan Faktörler
Beslenme sırasında dikkat edilmesi gereken birçok ayrıntı vardır. Örneğin, demir emilimini engelleyen en değerli faktörler ortasında çay ve kahve tüketimi bulunur. Bu içecekler, yemeklerle birlikte yahut çabucak sonrasında içildiğinde demirin emilimini önemli ölçüde azaltır. Tıpkı vakitte, yüksek oranda kalsiyum içeren süt ve süt eserleri de demir emilimini engelleyebilir. Bu nedenle, demir açısından güçlü besinleri C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketmek, emilimi azamî düzeye çıkarır.
C vitamini kaynağı olarak kırmızı ve yeşil biber, portakal, kivi, çilek ve domates üzere meyve ve zerzevatları tercih etmek, demir emilimini artırır. Ayrıyeten, yiyecekleri pişirirken tencere olarak çelik yahut bakır kullanmak da demir açısından yararlı olabilir.
Günlük ömürde, bilhassa kronik hastalığı olanlar yahut bağırsak emilim meseleleri yaşayanlar için, demir satıcı destekleri ve doktor kontrolünde alınan ek vitaminler de değerli rol oynar. Lakin, bu desteklerin gereksiz yere kullanımı sıhhat açısından sakıncalı olabileceğinden, uzman tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.
Kansızlığı Önlemek İçin Günlük Alım Ölçüleri ve Öneriler
Sağlıklı bir yetişkinin günlük demir muhtaçlığı yaklaşık olarak 18 mg civarındadır. Çocuklar, gebe ve emziren bayanlar ile demir emilimini azaltan kronik hastalıklar yaşayan bireylerin gereksinimleri daha yüksek olabilir. Bu nedenle, kansızlığı önlemek ismine günlük beslenmede istikrarlı ve kâfi demir alımı sağlanmalı.
Bunun yanı sıra, yüksek oranda askorbik asit içeren besinleri gün boyunca sistemli olarak tüketmek, demir emilimini maksimize eder. Bu, bilhassa vejetaryen ve vegan bireyler için büyük ehemmiyet taşır; zira hayvansal demir olmadığı vakit bitkisel kaynakların emilimini artırmak gerekir.
Son olarak, daima halsizlik, yüz solgunluğu, çarpıntı ve baş dönmesi şikayetleriniz devam ediyorsa, kesinlikle bir sıhhat kuruluşuna başvurarak ayrıntılı kan testi yaptırmanız ve uzmanlar tarafından yönlendirilmeniz gerekir. Demir eksikliği tedavisi, hakikat beslenmek ve gerekirse destek kullanımıyla kolaylıkla yönetilebilir.
