SpaceX’in Starlink Uyduları ve Radyo Radyasyonu Sorunu
Haber Merkezi – Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX, ulaşımın zor olduğu her noktaya internet erişimi sağlama hedefiyle Starlink uydu projesini devam ettiriyor. Şirketin alçak Dünya yörüngesinde bulunan Starlink uydularının sayısı 6 bini aşarken, toplamda 12 bin uyduyu yörüngeye yerleştirme iznine sahip.
Ancak, bu uyduların faaliyetleri, korunan dalga boyu bantlarına her zamankinden daha fazla radyasyon sızmasına neden olmaktadır.
32 Kat Daha Fazla Radyasyon Salınımı
İkinci nesil Starlink uyduları, v2mini ve v2mini Direct-to-Cell versiyonları, seleflerine kıyasla 32 kat daha fazla radyasyon yaydığı bildirilmektedir. Bu durum, radyo astronomisi gibi hassas alanlarda sorun yaratabilir; çünkü bu radyasyon, temiz tutulması gereken radyo dalga boylarına ulaşmaktadır. Sorun ilk kez 2023’te gündeme geldiğinde, SpaceX bu konu üzerinde bir çözüm geliştirdiğini belirtmişti. Ancak şu an itibarıyla yörüngede 6.398 ayrı uydu ile bu durum daha da karmaşık bir hal almıştır.
Durum Giderek Kötüleşiyor
Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü’nden (ASTRON) astronom Cees Bassa, bu konudaki gözlemlerini şöyle ifade etti: “Farklı takımyıldızlarına ait uydulardan gelen istenmeyen emisyonları izlemek için bir program başlattık. Gözlemlerimiz, ikinci nesil Starlink uydularının birinci nesil uydulara göre daha güçlü emisyon yaydığını ve bunu daha geniş bir radyo frekansı aralığında gerçekleştirdiğini gösteriyor.”
LOFAR ile gerçekleştirdiğimiz gözlemlerde, en sönük astrofizik kaynaklarla karşılaştırıldığında, Starlink uydularından gelen istenmeyen elektromanyetik radyasyon, 10 milyon kat daha parlak. Bu fark, çıplak gözle görülebilen en sönük yıldızlar ile dolunayın parlaklığına benzetilebilir. SpaceX, haftada yaklaşık 40 adet ikinci nesil Starlink uydusunu fırlattığı için, bu sorun giderek daha da kötüleşiyor.
Yörünge Uydularla Kirleniyor
Dünya yörüngesi giderek kalabalıklaşmakta ve daha fazla uydunun bu alana katılımıyla gökyüzü için tehditler artmaktadır. SpaceX, yörüngeye uydu fırlatan şirketlerden sadece birisidir. OneWeb, 634 uydusu ile dikkat çekerken, Amazon’un 3.000’den fazla uydu fırlatma planı bulunmaktadır. Çin’in Spacesail Constellation şirketi ise önümüzdeki yıllarda 15 binden fazla uydu fırlatmayı hedeflemektedir.
Bunun yanı sıra, görünür ışık kirliliği, uyduların yarattığı tek kirlilik türü değildir. Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen bir araştırma, takımyıldız uydularının iletişim bağlantısı için kullanılan 10,7 ila 12,7 gigahertz aralığının dışındaki radyo dalgalarını sızdırdığını ortaya koymuştur. Bu sızıntının bir kısmı, radyo astronomisi için kritik olan 150.05 ila 153 megahertz (MHz) aralığında gerçekleşmektedir. Yeni araştırmada, Avrupa’nın çeşitli yerlerinde bulunan yaklaşık 20.000 radyo anteninden oluşan bir ağ olan LOFAR’dan alınan veriler incelenmiştir. LOFAR’ın altı merkez istasyonunda gerçekleştirilen gözlemler, 110 ila 188 MHz frekans aralığında radyo dalgaları yayan 97 Starlink uydusunu tespit etmiştir. V2mini versiyonlarının emisyonları, birinci nesil Starlink uydularının emisyonlarından önemli ölçüde daha parlaktı.
Hiçbir Kural Yok
Mevcut durumda, takımyıldız uydularından kaynaklanan istenmeyen elektromanyetik radyasyonun kontrol altına alınmasına yönelik herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Araştırmacılar, bu tür düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bir veya birden fazla uydudan gelen sızıntı küçük bile olsa, alçak Dünya yörüngesine girecek uydu sayısının artmasıyla birlikte emisyon miktarı da paralel olarak artacaktır. Araştırmacılar, SpaceX’in veri analizlerini kullanarak uydularındaki istenmeyen elektromanyetik radyasyonun kaynağını tespit etmesini ve bu durumu kontrol altına almadan önce düzeltici önlemler almasını talep etmektedir.
