“Tuğyan” sözü, Arapça kökenli olup, ṭġy kökünden gelen ṭuġyān (طغيان) sözcüğünden alıntıdır. Sözün temel manası, “azmak, sapmak, taşmak, hududu aşmak” olarak tabir edilir. Bu mana, bir ırmağın yatağından taşması üzere, bir kişinin yahut durumun belirlenmiş hudutları aşarak taşkınlık göstermesi halini tabir eder. Osmanlıca’da da kullanılan bu söz, “azgınlıkta yahut taşkınlıkta ileri gitmek” manasını taşır.
DİNİ LİTERATÜRDE TUĞYAN KAVRAMI
Tuğyan kavramı, bilhassa İslami literatürde ve Kur’an-ı Kerim’de değerli bir terim olarak geçer. Söz, Kur’an’da tağâ (azdı, taştı, zulmetti) fiilinin mastarı olarak dokuz yerde zikredilir.
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne nazaran Tuğyan, “Azgınlık göstererek haddi aşma” manasında bir Kur’an terimidir. Kavramın terim manası ise ekseriyetle şu manaları içerir:
•Haddi Aşma: Allah’ın koyduğu hudutları ve ölçüleri çiğneme.
•Zulüm ve Zorbalık: Diğerlerine karşı haksızlık ve baskı yapma.
•İsyan ve Küfür: Allah’a karşı gelme, itaatsizlik ve dinden sapma.
Bu bağlamda Tuğyan, insanın yaratılış gayesinden saparak, nefsinin ve şeytanın peşinden gitmesiyle ulaştığı aşırılık ve azgınlık halini tanımlar.
İSİM OLARAK TUĞYAN VE TARTIŞMALAR
Son günlerde kimi ünlü isimlerin çocuklarına bu ismi vermesiyle birlikte, Tuğyan isminin manası geniş kitlelerce sorgulanmaya başlandı.
|
Kökeni |
Arapça |
|
Sözlük Anlamı |
Taşmak, azmak, hududu aşmak, taşkınlık, azgınlık |
|
Dini Anlamı |
Haddi aşma, zulüm, isyan, küfür |
|
Çağrışımı |
Genellikle negatif çağrışımlara sahiptir |
|
Kullanımı |
Hem söz hem de isim olarak kullanılmaktadır |
İsim olarak kullanıldığında, sözün taşıdığı “isyan, taşkınlık ve aşırılık” üzere olumsuz çağrışımlar nedeniyle, birtakım uzmanlar ve yorumcular tarafından müspet bir mana taşımadığı ve isim olarak tercih edilmesinin uygun olmadığı istikametinde görüşler lisana getirilmektedir.
