Bilim insanları bu sefer depremlerin oluşturduğu ses dalgalarının peşinde. Depremin deniz suyunun altında neden olduğu ses dalgalarını dinleyebilmemiz mümkün mü? Bilim insanları Güney Fransa’da bu küçük limanda bu sorunun cevabını araştırıyor.
Geoazur laboratuvarında elektronik mühendisi olarak görev yapan Yann Hello bize hidrofon cihazını tanıttı:
“Depremleri dinlememize yardımcı olan bu cihaza hidrofon diyoruz. Bu cihaz depremin dışında denizin altında oluşan birçok sesi dinleyebiliyor. Mesela rüzgardan kaynaklanan dalgalar, deniz memelileri, buz dağlarında meydana gelen çatırdamalar. Fakat biz sadece depremin neden olduğu sese kulak veriyoruz.”
Cihaz önce su yüzeyinde, zamanla kulakları bu işte uzmanlaşan sismologlar tarafından programlanıyor.
Osean’dan bilim adamı Romain Verfaillie cihazı programlamayı başarıyor:
“Radyo sinyalleri aracılığıyla farklı programlama parametreleri gönderiyoruz. Bir iç saati ve bir basınç dönüştürücü sayesinde, cihazı istediğimiz derinliğe kadar indirmeyi başarabiliyoruz. Ayrıca görev süresini ve ne zamana kadar veri kaydetme işleminin süreceğini bu programlama ile belirleyebiliyoruz.”
Kaydedilen her deprem sesi araştırmacılar için bir anlam ifade ediyor. Hidrofon cihazı bağımsız olarak yüzeye çıkıyor ve uydu yardımıyla sinyaller gönderiyor. Görevlerinin sonunda ise, tekrar programlanarak yeniden göreve başlıyorlar.
Peki bu yüzen bilgisayarlar içinde ne saklıyor? Bunu öğrenmek için laboratuvara gidiyoruz.
Cihazlar elektronik ve hidrolik çalışmalarda kilit rol oynuyor. Araştırmacılar için asıl mesele deniz suyunun altındaki, o gürültülü havadan depremlerin seslerini özenle ayırt etmek.
Geoazur’dan sismik tomografici Guust Nolet bu zor işlemi bilgisayar programı ile başarabildiklerini ifade ediyor:
“Okyanusun altı çok gürültülü bir ortamdır. Gemilerin, özellikle petrol şirketlerinin yol açtığı gürültü var. Sonra, balinalar her yerde kendi şarkılarını söyleyerek farklı bir ses dalgasına neden oluyorlar. Bir de deniz fırtınaları.
Biz bu gürültüler arasında depremin neden olduğu sese kulak kesiliyoruz. Bilgisayarda geliştirdiğimiz yapay zeka bu sesleri birbirinden ayırmamıza yardımcı oluyor ve depremin sesini bu şekilde ayırt edebiliyoruz.”
Geliştirilen cihazlar birçok alanda kullanılabilir. Mesela, deniz memelilerinin takibinde ve hatta uçak kazaları sonrası kara kutuyu bulmada bile bu cihazları kullanabilmek mümkün.
Bilim adamlarının kafasındaki proje belli. Bu hidrofonlar aracılığıyla Dünya’mızın bilinmeyen noktalarını keşfetmek.
Yann Hello:
“Bu cihazlardan dünya çapında, bütün okyanuslarda 600 adet bulunuyor. Bunları uluslararası işbirliği yardımıyla oluşturduğumuz bir ağ ile izliyoruz. Bütün sistem aracılığıyla Dünya’mızda neler olduğu hakkında daha fazla bilgiye sahip oluyoruz. Özellikle okyanuslarla kaplı Güney Yarımküre’de.”
Kaynak : tr.euronews
