Tübitak Desteği İle Türkiye’de İlk Kez Deri Atıklarından Organik Gübre Üretildi. Türkiye’de deri üzerine faaliyet gösteren tek Ar-Ge Merkezi olan Kazlıçeşme Ar-Ge, TÜBİTAK desteğiyle Türkiye’de ilk kez deri atıklarından organik gübre üretti. Projeyle yüksek oranda krom içeriği bulunan ve depolanması önemli sorunlar oluşturan organik deri atıklarının ekonomiye katma değerli olarak yeniden kazandırılması sağlandı.
Çevresel kirlenme günümüzde tüm endüstriyel üretimler için en önemli sorunlardan birini teşkil ediyor. Türkiye’nin önde gelen sanayilerinden deri endüstrisi de oluşturduğu katı ve sıvı atıklardan dolayı tüm diğer endüstriyel üretim çeşitlerinde olduğu gibi çevresel bir baskı altında bulunuyor. Üretimde hammadde olarak kullanılan ham küçükbaş ve büyükbaş derilerin ağırlık olarak ancak yüzde 20’si mamul haline dönüşürken, ağırlık üzerinden oluşan yüzde 80 oranındaki organik atık da bertaraf ediliyor.
Bu noktadan yola çıkan Kazlıçeşme Ar-Ge, yüksek oranda krom içeriği bulunan ve depolanması önemli sorunlar oluşturan organik deri atıklarının ekonomiye katma değerli olarak yeniden kazandırılması amacıyla 2011 yılında Ar-Ge faaliyetlerine başladı ve proje sonunda bu atıklardan hayvansal kaynaklı amino asit içerikli organik bitki besin ürünlerini geliştirdi.
Büyük bir özveri ve takım çalışması ile başarıya ulaştıklarını belirten proje koordinatörü S. Uğur Başyiğit, “Deri üretimi sırasında ortaya çıkan katı atıkların elimine edilmesi uzun yıllardır deri endüstrisi için çözümü çok zor olan bir problemdi. Deri fabrikaları, organik atıklarından kurtulmak için bunları ücret ödeyerek özel depolama alanlarına naklediyorlardı. Geliştirdiğimiz projeyle Türk deri sanayinin önemli bir atık problemini teşkil eden ve önemli bir azot kaynağı olan organik deri atıklarından kollajen proteininin bitki beslemeye uygun olabilecek şekilde ileri düzeyde işlenmesiyle geri kazanılmasını ve tarım sektöründe tekrar kullanılmasını başardık” dedi.
İthalata Bağımlı Sektöre Umut Oldu
Hayvansal kaynaklı amino asit içerikli organik bitki besin ürünlerinin Türkiye’de ilk kez üretildiğini belirten proje koordinatör yardımcısı Aykut Sancaklı ise “Bilindiği gibi amino asit içerikli organik bitki besinleri, bitki gelişimi ve ürün verimliliği açısından büyük önem taşıyor. Bu tip ürünler tarım sektörü tarafından yoğun olarak talep ediliyor. Projemize başlamadan önce sektör, amino asit esaslı bitki besin ürünleri açısından yurt dışına bağımlıydı ve özellikle uzak doğu ülkelerinden ithalatı yapılıyordu. Ancak hayvansal kaynaklı gübrelerin ithalatının yasak olması, bu ürünlerin sektör tarafından kullanılmasına büyük engel teşkil etmekteydi. Bu anlamda tarım sektörü bitkisel kaynaklı gübreleri tercih ediyor ya da hayvansal kaynaklı gübreler kaçak yollarla Türkiye’ye ithal ediliyordu. Projemizde çevre, insan, hayvan ve halk sağlığı parametreleri açısından güvenli ve kontrol altında üretilmiş, yüksek kalitede faydalı ürünler geliştirerek bu alandaki yurt dışına bağımlılığı azaltmayı, hatta ihracat imkânı oluşturmayı hedefledik. 2011 yılında başlayan projemiz sayesinde deri sanayinin büyük sorunu olan katı organik atıklarından Türkiye’nin ilk hayvansal kaynaklı amino asit içerikli gübresini ürettik ve bu konuda ülkemizdeki ilk tescili alarak daha proje tamamlanmadan ticarileştirme imkanı bulduk” diye konuştu.
Deri Endüstrisinde 3R Dönemi
Sıfır atık ile üretimin daha sağlıklı bir çevre ve temiz bir dünya anlamına geldiğini; toplumun bu konudaki duyarlılığının her geçen gün arttığını belirten proje koordinatörü Başyiğit, “Günümüz endüstriyel üretimlerinde İngilizcede 3R ” Reduce, Reuse, Recycle” ( Azalt-Yeniden Kullan-Dönüştür) şeklinde ifade edilen temiz üretim teknolojileri yaklaşımının önemi biliniyor. Deri üretiminde ortaya çıkan farklı hacim ve kirlilik yüküne sahip katı atıkların azaltılmasının ve yeniden kullanılmasının temiz üretim anlayışının bir gereği olduğuna inandık. Kirletici bir sektör olduğu düşünülen deri sektörünün atıklarının doğaya verdiği zararın ve tüm deri üreticilerinin artan atık maliyetlerinin önüne geçmeyi hedefledik” dedi.
Organik Gübre Yüzde 60’a Varan Verim Artışı Vaat Ediyor
2013 yılı itibarı ile projeyi satın alan bir firma, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü onaylı Türkiye’nin ilk ve tek hayvansal organik gübre üretim tesisinde organik gübre üretimine başladı. Proje kapsamında, Tuzla Deri Organize Sanayi Bölgesinde 15.000 m2’lik alanda yılda 3.000 ton hayvansal kaynaklı organik gübre üretiliyor.
Projeyle Türkiye’de ilk defa hayvansal kaynaklardan üretilen ve LETAMİN® serisi olarak adlandırılan yüksek organik azot içerikli protein kaynağı ürünlerin uygulandığı alanlarda bitki daha iyi beslenerek mahsulde yüzde 60’a varan verim artışı görülüyor.
Kaynak : Tübitak
